Zaroben sport? Zaroben tenis?- Vilma Markovska – 23.09.2026

za Mali igrači pišuva Vilma Markovska

Vo momenti na rast i razvoj na makedonskiot tenis, kako toa go definiraat čelnicite na nacionalnata sportska federacija, se postavuva prašanjeto zošto toj i rast i razvoj nie običnite, normalnite i navivački ne zavedenite ne možeme da go vidime i počustvuvame. Zošto postojat sostojbi koi ne asociraat, nitu na rast, nitu na razvoj i bi rekla se povekje asociraat na sostojbi vo sistemi vo koi najmalku se važni sportskite vrednosti. Mnogumina kje kažat „ajde otvoreno napiši se, iminja, nastani, sostojbi“… vo zaednica vo koja seirot e seušte edna od najomilenite lokalni zabavi, vo zaednica vo koja molkot na sostojbite e edinstvena reakcija, vo zaednica vo koja sekoj si ja gleda svojata rabota i sekoja reakcija (i ako ja ima) trgnuva od svoeto „lično jas'“, sigurna sum deka toa ne bi bilo dobra ideja i po koj znae koj pat bi se „napenalila“ na onie vo čii glavi sum stavena na mod „a eve ja ovaa pak, se pravi pametna, mrči, i tera kontra“. No, ovoj moj momentalen stav ne gi namaluva vistinite na momentalnata sostojba vo sosema zatnatiot i zaroben naš tenis. Vistinite deka se pomal broj na deca igraat tenis, deka se pomalku infrastruktura za tenis postoi duri i vo Skopje, mislam na hardver, za softver i da ne zboruvame, se evidentni. Vistinite deka se pomalku turniri se organiziraat, a ušte pomalku i kje gi bide posebno vo zimskiot period, se isto vidlivi. Za vistinite deka baniranjeto e nov voveden zbor vo našeto tenisko sekojdnevie i deka sostojbite poradi koi e i voveden se premolčuvaat, se opravduvaat i se razbiraat, normalno ne e dobro da se komentira. Nasilstvoto se normalizira, se menuvaat tezite po potreba na lična propaganda ili odbrana. Nema debati na važni, za site nas temi, nema analiza od koja bi trebalo da proizleze nekakov plan i programa za slednata godina. Za kriteriumi, transparentnost, nepotizam i podkup i da ne zboruvam. Postoi „svojatanje“ (prisvojuvanje) ili otpišuvanje na najdobrite, koi nitu sistemot gi napravil nitu pak ima pravo da se otkaže od niv. Seto ova nalikuva na avion bez pilot i prašanje na den e koga istiot i kje se sruši.

Sportot pomegju vostinskite vrednosti i interesite – politika ili politikantsvo

Zaednicata e podelena poradi poitikanstvo vo koe preovladuvaat odluki od čelnicite na federacijata koi ne vodat kon razvoj na sportot, tuku se doneseni vrz osnova na lični interesi i ambicii, klientelizam i favoriziranje, se so cel da se zadrži i nametne ličnata mokj. Kako to se manifestira?

členovite se delat na „naši“ i „vaši“
se favoriziraat odredeni lica ili klubovi vrz osnova na lojalnost, a ne i na rezultati
se koristat nacionalnite reprezentacii i simboli za promocija na tesni interesi
se sozdava atmosfera vo koja stavot i kritikata se doživuva kako neprijatelstvo, a ne kako možnost za podobruvanje

Koga sme svesni deka funkcijata na edna federacija e megju drugoto da bide silen faktor na nacionalno obedinuvanje, togaš zaklučokot e deka politikanstvo ne smee da postoi, tuku samo zdrava politika koja podrazbira nosenje na odluki, raspredelba na resursi, kreiranje na strategii i zastapuvanje na interesite na sportot, site sportisti i sportski rabotnici.

Koga sportot stanuva instrument na mokj

Sostojbite vo našata zemja ukažuvaat na avtoritarno ureduvanje za koe, ako malku se razmisli lesno kje se prepoznaat i negovite karakteristiki:

dolgotrajna koncentracija na mokj kaj mal broj na lugje
otsustvo na vistinska konkurencija i demokratski izbori
netransparentno nosenje na odluki
sankcioniranje ili marginaliziranje na kritičarite i „opasnite po vlasta“
favoriziranje na lojalnost pred stručnost i rezultati
pretstavuvanje na institucijata kako edinstvena i nepogrešiva

Biznis sektorot, poddrška ili interes

Na sportot mu e potreben biznis sektorot, bidejkji obezbeduva finansii, infrastruktura, sponzorstva i profesionalizacija. Problemite koi postojat, nastanuvaat koga ekonomskite interesi stanuvaat považni od sportskite vrednosti. Togaš se pojavuvaat sostojbi koi možeme lesno da gi prepoznaeme:

favoriziranje na poedinci, klubovi i regioni
sudir na interesi
netransparentno trošenje na sredstva
zavisnost na sistemot od odredeni biznis centri na mokj

Vo regionalnite sostojbi, biznis sektorot ne često se povrzuva so politički organizacii, pa i kriminal. Na ovoj način kriminalot stanuva sostaven del od ureduvanjeto, a se manifestira, isto vidlivo, so:

korupcija i potkup
mestenje na natprevari i mečevi
prisvojuvanje na nacionalni dobra
zloupotreba na javni sredstva
perenje pari preku sportski klubovi i organizacii
nepotizam i klientelizam
pritisoci vrz sportisti, treneri i funkcioneri

Za da eden sistem se zaštiti od ovie sostojbi potreno e da postojat:

jasni pravila i mehanizmi na kontrola
finansiska transparentnost
nezavisni tela na nadzor
otvorenost kon site medii i mediumi
kultura na otčetnost i počituvanje na kritika

Детаљније

Molkot jasen znak za zatvoren ili zaroben sistem

Postojat vidlivi znaci deka sistemot e zatvoren ili zaroben:

Odlukite se nosat bez jasni i objaveni kriteriumi
Isti lugje dolgo vreme ja koncentriraat mokjta
Kritikata se dožiuva kako ličen napad
Lojalnosta kon rakovodstvoto e považna od rezultatite i stručnosta
Postojat privilegirani sportisti, poedinci, klubovi i regioni
Nedostasuva dolgoročna razvojna strategija
Sportistite i trenerite zaminuvaat ili se demotiviraat
Rezultatite na nacionalno nivo opagjaat ili stagniraat
Reprezentacijata namesto da bide simbol na obedinuvanje stanuva izvor na podelbi i kontraverzii
Postoi strav javno da se iskaže mislenjeto

Najgolemata cena ja plakjaat onie za koi sistemot i treba da postoi

Vo vakov sistem najmnogu stradaat mladite sportisti i celi generacii ostanuvaat bez vistinska šansa da go dostignat svojot ličen sportski potencijal. Stradaat i trenerite, klubovite koi rabotat kvalitetno, kako i samata sportska zaednica, bidejki se gubi doverbata vo institucijata i se namaluva čuvstvoto deka sistemot, procesot i ambientot im pripagjaat na site.

Sportskiot sistem ne e privatna teritorija

Vistinskata sila na eden sportski sistem ne se meri samo so eventualnite dostignuvanja koi se rezultat na individualna, pred se semejna odluka, tuku i so sposobnosta da sozdade sredina vo koja sekoj mlad čovek kje veruva deka ima ednakva šansa. Koga taa verba kje se izgubi, se doveduva vo prašanje i osnovnata ideja deka sportot može, bi rekla i mora, da bide prostor na pravičnost, pripadnost i zaedništvo.

Za mehanizmite, načinot, procesot kako da se sozdade ambient koi im pripagja na site, a ne samo na onie odbranite, vo sledna prilika. Do togaš mi ostanuva da go živeeme rastot i razvojot na makedovskiot tenis, sekoj na svoj način i da bideme scenografija na nečii tugji prikazni. Ni ostanuva da vozime sekojdneven slalom pomegju sostojbite koi se kreirani, da barame rešenija koi se graničat so naučna fantastika ili da gi uživame privilegiite koi možebi neosnvano ni se dodeleni. Ostanuva prikaznata koja ja kreirame da svedoči, za žal , za toa na čija strana sme bile i kako so toj naš stav i karakter sme bile primer za site onie koi rastat pokraj nas, koi sonuvaat i koi pred se i nad se treba da izrasnat vo vistinski lugje, pa vo sportisti, teniseri, a možebi i ŠAMPIONI!